نقشه برداران دانشکده سازمان نقشه برداری کشور

جزوات تدریسی جناب آقای مهندس رجبی در ژئودزی1

برای دانلود جزوات به ادامه مطلب بروید.

کتاب هیدروگرافی در محدوده بنادر

مولف:علی مرادی

برای دانلود به ادامه مطلب مراجعه کنید.

شبکه چندمنظوره فيزيکال ژئودزي با تراکم 55 کيلومتر
بطور كلي براي مطالعه ميدان ثقل زمين، يكي از مهمترين كميت‌هاي قابل اندازه گيري، مقدار ثقل مي‌باشد، كه در علوم مهندسي مختلف مرتبط با زمين مخصوصا در ژئودزي و ژئوفيزيك و زمين شناسي نقشي اساسي ايفا مي‌كند. در ژئودزي، شبكه‌هاي ثقل اهميت بسزائي در بررسي هاي فيزيكال ژئودزي دارند. به منظور مدلسازي ميدان ثقل زمين، محاسبه ژئوئيد دقيق بعنوان سطح مبناي ارتفاعي، محاسبه تصحيحات مربوط به اثر ميدان ثقل زمين بر ارتفاع‌هاي خام ترازيابي دقيق، محاسبه زاويه‌هاي انحراف‌هاي قائم و انحناهاي راستاهاي شاقولي، محاسبه دانسيته‌هاي داخل زمين، ...، نيازمند اطلاعات ثقل سرتاسر دنيا مي باشيم. شبكه‌هاي ثقل از ابعاد جهاني گرفته تا منطقه‌اي و ملي و محلي، چارچوبي براي يك كاسه كردن كليه اطلاعات ثقل اندازه گيري شده است. اين شبكه‌ها همچنين براي تعيين تغييرات زماني ثقل مورد استفاده قرار مي‌گيرند. 
شبکه‌هاي گراويتي داراي تراکم هاي مختلف هستند. فاصله ايستگاه ها در شبکه درجه صفر چند صد کيلومتر، در شبکه درجه1 چند ده کيلومتر، در شبکه درجه2 در حدود 20 کيلومتر و در شبکه درجه 3 چند کيلومتر است. شبکه درجه 3 گراويتي که از طريق گراويمتري هوايي انجام مي شود و داراي دقت در حد 5/0 ميلي گال است و هنگامي که با مشاهدات زميني به هنگام محاسبات يک کاسه شود اين دقت افزايش مي‌يابد. در محاسبات مربوط به تعيين ژئوئيد دقيق، دقت 10 ميکرو گال و در محاسبات مربوط به تعيين ارتفاعات ارتومتريک دقيق، دقت 5/0-1 ميلي گال مورد نياز است.
شبکه درجه يک چند منظوره ايران در سال 1382 طراحي گرديد. اين شبکه داراي تراکم 55 کيلومتر (45-65 کيلومتر) و براي ايران شامل 700 ايستگاه است که بطور منظم در سطح ايران پراکنده شده‌اند. هدف اول در اين شبكه، انجام مشاهدات ثقل مي‌باشد كه به صورت شبكه درجه 1 ثقل خواهد بود. هدف دوم، انجام مشاهدات ترازيابي دقيق است و ضمن اينكه براي مشاهدات ثقل مورد نياز مي باشد، يك شبكه ماندگار از ايستگاه‌هاي ترازيابي دقيق هم بوجود مي آيد. هدف سوم انجام مشاهدات GPS دقيق است كه براي مشاهدات ثقل لازم است. هدف چهارم، اندازه گيري‌هاي نجومي است كه براي تعيين امتداد بردار شتاب ثقل استفاده مي شود. براي محاسبه امتداد بردار شتاب ثقل، همچنين به موقعيت دقيق GPS نياز است.

مقدمه:

آنچه که کوپرنيک انجام داد زمينه ساز بزرگترين انقلاب علمي فکري عليه نفوذ اعتقاد بر حريم علوم تجربي شد. احتمالاً خود کوپرنيک نيز از واکنش طرفداران فيزيک
پس از کوپرنيک
واکنش کليسا در برابر آراء کوپرنيک خشمگينانه بود. نقل است مارتين لوتر – پايه‌گذار مذهب پروتستان- به محض آگاه شدن از نظريه با آن به مخالفت برخاسته، گفته بود: «فقط احمق‌ها نجوم را وارونه مي‌کنند. طبق نص کتاب مقدس، اين خورشيد بود نه زمين که يوشع فرمان داد بايستد.» به باور لوتر و همفکرانش، نظريه کوپرنيک نه فقط مخالف عبارات کتاب مقدس بود، بلکه جايگاه رفيع آدمي را – که به عنوان برترين آفريدگان بايد در مرکز جهان هستي قرار داشته باشد- از او مي‌گرفت.
بر خلاف انتظار در کشورهاي پيرو کليساي کاتوليک رم تا مدتها هيچ کس به نظريه کوپرنيک اعتراض نکرد. بي ترديد اهداي کتاب به پاپ پل سوم و پشتيباني کاردينال پرنفوذي چون يوهان ويدمانشتات‌ از آن در ساکت کردن هر نداي اعتراضي نقش داشت. با اين وجود در اواخر قرن شانزدهم اوضاع به تدريج رو به تغيير گذاشت؛ راهبي انقلابي به نام جوردانو برونو که مي‌خواست مسيحيت را با مذهب خورشيد پرستي مصريان باستان درآميزد، نظريه کوپرنيک را جالب توجه يافت و تصميم به حمايت از آن گرفت. با محکوم شدن برونو در دادگاه مذهبي، هر چه که او در نوشته‌هايش مطرح کرده بود نيز مشکوک و ضد دين تلقي شد و اين آغاز مخالفت گسترده کاتوليک‌ها با نظريه کوپرنيک بود که تا زمان اثبات کامل آن در قرن هفدهم ادامه يافت

ایرانیان باستان در پایه گزاری علم نقشه برداری

ایرانیان باستان نقش برجسته‌ای در پایه گذاری علم نقشه برداری داشته اند.

اکتشافات دریایی که از زمان گذشته انجام گرفته است موید این مطلب است .

در ایران باستان می‌‌توانستند عرض جغرافیایی را تعیین کنند ولی تعیین طول جغرافیایی با دشواری بسیار همراه بوده است .آنها برای مسافرتهای خود نیاز به نقشه داشتند و نقشه هایی نیز بدون توجه به فواصل رسم می شده است. تعیین موقعیت در روی زمین و فراهم آوردن هر گونه نقشه در جهان باستان نیز نیاز به در دست داشتن ابزارها و بهره وری ا ز قواعدی داشته است .

مصریان روشهایی برای اندازه گیری ارتفاع بین دو نقطه و تعیین فاصله افقی آندو داشته‌اند طناب، ترازو گونیا از ابزارهای نخستین نقشه برداری بوده‌اند و کم کم تراز و خط کش و پرگار به آن افزوده گشت.

دانشمندان ایرانی به کمک استرلاب عرض جغرافیایی و با استفاده از ساعت آبی طول جغرافیایی را در هر نقطه از مرز اندازه گیری می‌‌کردند.

ابوریحان بیرونی دانشمند بزرگ ایرانی در زمینه‌های گوناگون اندازه گیری نجومی ،و فواصل بین شهرها ، مطالعات بسیار ارزنده‌ای انجام داده است نقشه برداران قدیم برای تعیین امتداد، فاصله و زاویه وسایلی ساخته بودند که نخستین آنها ریسمان بود و همچنین برای تعیین تراز افقی تراز هایی ساخته بودند و این تراز در طول تاریخ فرمهای گوناگونی به خود گرفته است.

کهن‌ترین آن تراز آبی بوده است که نوع تکامل یافته تر آن همان شیلنگ تراز است که بناهای امروزی از آن استفاده می‌‌کنند.

لطفا به ادامه مطلب بروید .

ترازیابی دقیق:

در این مطلب اطلاعات جامع و کاملی در مورد مبحث ترازیابی دقیق خواهید خواند با انواع ترازبیها و انواع تجهیزات ترازیاب و همچنین نحوه کارکردن با آنها و آشنائی با خطاهای دستگاه ترازیاب و .. آشنا خواهید شد .ادامه مطلب

ترازیابی دقیق:

ترازیابی دقیق با استفاده از دوربین های ترازیاب ویژه از جمله متداول­ترین روشها دراجرای طرحهای عمرانی و توسعه کشور می باشد اجرای پروژه هایی نظیر تهیه پروفیل های طولی مسیر رودخانه ها راهها خطوط انتقال نیرو و 000 نیازمند کار ترازیابی می باشندعلاوه بر این از این روش در اجرای شبکه های ترازیابی سراسری کشوری و ایجاد نقاطپایه (کنترل زمینی ) برای تبدیل عکسهای هوایی و ماهواره ای به نقشه استفاده می گرددبا وجود دقت بسیار بالای روش ترازیابی سنتی اجرای این روش بسیار زمان بر و پر هزینه بوده و تاکنون روش جایگزینی نیز برای نقشه برداران متصور نبوده است و هنوز هم بعد از گذشت سالیان این عملیات در كشور ما و تنها توسط سازمان نقشه برداری كشورصورت می­پذیرد .



تراز یابی مقصود از ترازیابی یا نیولمان Levelingتعیین اختلاف ارتفاع بین دو یا چندین نقطه (نسبت به هم یا نسبت به یك سطح مبنای معین)است كه با استفاده از دستگاههای مختلف و با روشهای گوناگون صورت می گیرد.منظور از ارتفاع نقطه ای مثل A فاصله قائم این نقطه از سطح ارتفاعی مبداء(ژئوئید )است .به مجموعه نقاطی كه ارتفاع آنها یكسان باشد سطح تراز می گویند.فاصله بین دو سطح تراز یا همپتانسیل تعیین كننده اختلاف ارتفاع بین نقاط واقع بر روی ان دو سطح است.چون اندازه گیری ارتفاع هر نقطه از سطح مبنا میسر نیست لذا در نقشه برداری موقعیت هر نقطه را از نظر ارتفاعی نسبت به نقطه مشخص دیگری كه ارتفاع آن نسبت به مبدا ء معلوم است تعیین می­كنند و یا انكه ارتفاع را به طور نسبی (با مبداء فرضی )معین می­كنند.

لطفا به ادامه مطلب مراجعه نمایید .

مباني و اصول كارتوگرافي ( cartography)

فهرست مطالب :

» مقياس (Scale)

» سيستم تصوير(Map Projection)

» جنراليزه کردن (Generalization)

» طراحي (Design)

» ترسيم و توليد (Map Produce)

» انواع کارتوگرافي

» نقش کارتوگرافي در تهيه نقشه

» اهميتکارتوگرافي

» تحول در کارتوگرافي

» علل تغيير آهسته کارتوگراف‌ها طي زمان

» آينده کارتوگرافي



مباني و اصول كارتوگرافي

کارتوگرافي به صورت سنتي بعنوان علم و هنر ترسيم نقشه تعريف شده است. نقشه ها بصورت سنتي بوسيله مداد و کاغذ ترسيم مي‌شدند ولي گسترش و مزاياي کامپيوترها، کارتوگرافيرا متحول کرده است. بيشتر نقشه هاي کيفي _ تجاري هم اکنون توسط نرم‌افزارهاي نقشهکشي از انواعCAD,GIS و ديگر نرم افزارهاي خاص کارتوگرافي مي باشد، تهيه مي گردندکه اين عمل خود باعث استفاده موثر از تصاوير دورسنجي و GIS (سيستم هاي اطلاعاتجغرافيايي) مي گردد.

نقشه هاابزارهاي بصري(Visual) داده‌هاي مکاني هستند. داده‌هاي مکاني خود از اندازه گيري‌هاحاصل شده و در پايگاه‌هاي داده براي مقاصد متنوعي نگهداري مي‌شوند. امروزه روندتهيه نقشه‌ها به سمت کنار گذاشتن روش‌هاي آنالوگ تهيه نقشه و حرکت در جهت ايجاد وگسترش روش‌هاي ديناميکي مي‌باشد که مي‌توانند نقشه ها را بصورت رقوميدرآورند.

کارتوگرافي را به صورت مختصر هنر، علم و تکنولوژي ساختن نقشه اززمين و يا ساير کرات آسماني تعريف مي‌نمايند. ولي معني واقعي کارتوگرافي چيزي بيشاز اين بوده و شامل ساختن(ثبت داده‌هاي مکاني بر روي نقشه ها)، مطالعه و حتيروش‌هاي استفاده از نقشه هاست. در دنياي امروز کارتوگرافي بسيار گسترده‌تر از نمايشمرزهاي سياسي،خط سير ترابري و حمل و نقل مي باشد.

لازم به ذکر است،قديمي‌ترين نقشه‌هاي شناخته شده متعلق به پنج هزار سال قبل است. نقشه ها با روش هاو کاربرد‌هاي علمي به صورت فزاينده‌اي در قرون 17، 18و 19 ميلادي گسترش يافتند. بسياري از کشورها تحت پوشش برنامه‌هاي نقشه‌برداري بين المللي قرار دارند. تا قبلاز جنگ جهاني دوم بسياري از کشورها داراي اطلاعات بسيار کمي در خصوص ترسيم نقشه‌هايمناطق مختلف بودند. بعد از پديدار شدن سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي(GIS) در دهه‌هاي 1980-1970 تغييرات بسيار زيادي در الگوهاي کارتوگرافي سنتي پديد آمد.



لطفا به ادامه مطلب مراجعه نمایید .

10نکته در مورد تعیین موقعیت در فضای بسته
حتماً تا کنون به اهمیت تعیین موقعیت در فضای سرپوشیده پی برده اند. خرید شرکت های فعال در این زمینه توسط شرکت های بزرگ دنیا همچون اپل را می‌توان مصداقی از اهمیت روزافزون این مبحث دانست. در این پست دو قسمتی سعی داریم تا 10 نکته ضروری در مورد این تکنولوژی فراگیر را یادآور شویم.
1- جی پی اس در فضای سرپوشیده کارآیی مناسبی ندارد.
در حالی که تراشه های بسیار حساس جی پی اس، امروزه می توانند دستیابی به موقعیتی ثابت را در درون ساختمان‌ها امکان‌پذیر نمایند (به وسیلۀ دریافت سیگنال از تعداد مناسبی از ماهواره ها) ولیکن عموماً موقعیت محاسبه شده از دقت و صحت مناسبی برخوردار نیست. دلیل این امر را می توان شکست و یا بازتاب امواج در نتیجه برخورد به دیوارها، سقف و اشیا موجود در ساختمان دانست. علاوه بر این، بیضی خطای مختصات محاسبه شده توسط جی پی اس در فضای بسته گهگاه بزرگ‌تر مساحت ساختمان مورد نظر است!



2- برخی از راه‌حل های تعیین موقعیت در فضای سرپوشیده با روشی مشابه جی پی اس کار می کنند.
Locata، یک شرکت استرالیایی است که راه‌حلی برای این موضوع ارائه کرده است. تکنولوژی پیشنهادی توسط این شرکت از یک سری فرستنده های زمینی استفاده می کند که سیگنال های آن قابلیت نفوذ در دیوارها را نیز دارا می باشند. روش کار و مفاهیم اولیۀ گیرنده های لوکاتا نیز همچون گیرنده های جی پی اس است. جالب است بدانیم که خود وزارت دفاع ایالات متحده از اولین کاربران سیستم لوکاتا بوده است.
شرکت نوکیا نیز از فرستنده هایی استفاده می کند که سیگنال های بلوتوث تولید می کنند. در حالی که هر گیرنده بلوتوث می تواند این سیگنال های را دریافت کند، ولیکن بعد قابل پوشش توسط این سیگنال ها بسیار محدود است. شرکت نوکیا در سال گذشته، گروهی به نام اتحاد In-Location متشکل از 22 شرکت ایجاد نمود تا فعالیت خود در زمینه تعیین موقعیت در فضای سرپوشیده توسط سیگنال های بلوثوت را با قدرت بیشتری در پیش بگیرد.
شرکت های زیادی نیز به فکر استفاده از سیگنال های وای فای (Wi-Fi) افتاده اند که امروزه ما را در هر مکانی محاصره کرده اند. نکته کلیدی برای عملی نمودن این روش، در دست داشتن نقشه دقیقی از مکان نقاط دسترسی (Access Point) است. با داستن این نقشه می توان با همان مفاهیم مورد استفاده در روش های ذکر شده در بالا به موقعیت گیرنده دست یافت. شرکت های گوگل، نویزن (Navizon) و اسکای هوک (Skyhook) از پیشتاران این حیطه هستند.
استفاده از برج های مخابراتی و یا سیگنال های تلویزیونی را نیز بایستی به این لیست اضافه نمود. شرکت های تروپزیشن (TruePosition) و روسوم (Rosum) را نیز می توان به عنوان کمپانی های پیشتاز در این زمینه نام برد.

لطفا به ادامه مطلب مراجعه نمایید .

اضافه کردن داده های هیدروگرافی به نقشه های میکروسافت

احتمالا می دانید که یکی از نمونه های بسیار کامل و قابل رقابت با نقشه ها و تصاویر ماهواره ای Google، نقشه های شرکت Microsoftموسوم به Bing Mapsمی باشد. شرکت مایکروسافت که در زمینه نرم افزار


اضافه شدن داده های هیدروگرافی به نقشه های مایکروسافت



احتمالا می دانید که یکی از نمونه های بسیار کامل و قابل رقابت با نقشه ها و تصاویر ماهواره ای Google، نقشه های شرکت Microsoftموسوم به Bing Maps می باشد. شرکت مایکروسافت که در زمینه نرم افزار سرآمد است، برای رقابت با شرکت های رقیب در سرویس های اینترنتی و به خصوص گوگل که در این حیطه کاملا پادشاهی می کند، از چند سال پیش سرویس نقشه های بینگ را در کنار موتور جستجوی خود به همین نام در اختیار کاربران گذاشته است. به تقلید از شرکت گوگل، نقشه های بینگ نیز در کنار تصاویر ماهواره ای قرار گرفته اند و می توان بین دید ماهواره، دید نقشه و حالت Hybrid (دید ترکیبی) تغییر داد.

لطفا به ادامه مطلب مراجعه نمایید .

ساده ترین و سریع ترین ابزار نقشه برداری

حتی تصور قادر بودن نقشه برداری با دقت بالا ، در هر شرایط زمانی و مکانی ، حتی در شرایط اب و هوائی نامناسب برای فتوگرامتری ( باد و باران سبک ، ابری بودن آسمان ) به روش متعارف بسیار سخت است . در این مطلب توضیحی

حتی تصور قادر بودن نقشه برداری با دقت بالا، در هر شرایط زمانی و مکانی، حتی در شراط آب و هوایی نامناسب برای فتوگرامتری (باد، باران سبک، ابری بودن آسمان) به روش های متعارف، بسیار سخت است؛ چه رسد به اینکه بتوان همۀ این کارها را با هدایت از روی زمین و با قیمتی بسیار منطقی انجام داد! در این پست به معرفی سیستم Gatewing X100 خواهیم پرداخت.

سیستم X100 کمپانی Gateway که موجب ایجاد دگرگونی های زیادی در دنیای ژئوماتیک گردیده است توانایی برداشت و پردازش تصاویر را دارا می باشد. بخش تصویر برداری از یک هواپیمایی کوچک و کم وزن بدون سرنشین و یک دوربین دیجیتال با کیفیت بالای کالیبره شده، که قادر به تهیۀ تصاویری با وضوح 5 سانتیمتر از ارتفاع 150 متری می باشد، تشکیل شده است.

لطفا به ادامه مطلب بروید .