ثقل سنجی چیست ؟

ثقل‌سنجی به عملیات اندازه‌گیری ثقل یا گرانش گفته می‌شود. در این روش اندازه‌گیری تغییرات میدان جاذبه زمین در نقاط مختلف آن انجام می‌شود. با توجه به وابستگی میان میدان جاذبه و چگالی توده‌های مختلف زیرسطحی، با ثبت میدان جاذبه می‌توان مواد معدنی با چگالی بیشتر یا کمتر از سنگهای درونگیر آنها را کشف نمود.

تاریخچه : 

در حدود سال ۱۵۸۹ میلادی گالیله اولین بار تاثیر شتاب جاذبه زمین بر روی اجسام با وزنهای مختلف را کشف نمود و بعدا کپلر قوانین حرکت سیارات را اثبات کرد و در سال ۱۶۸۵ میلادی نیوتن قوانین عمومی جاذبه زمین را معرفی کرد. طی سال‌های ۱۷۳۵-۱۷۴۵ پییر بوگر بسیاری از روابط ثقل‌سنجی از جمله تغییرات شتاب جاذبه با ارتفاع، عرض جغرافیایی را معرفی کرد.

در سال ۱۸۱۷ آونگ مرکب اولین دستگاه اندازه‌گیری میدان جاذبه بود که توسط کاپیتان هنری کیتر اختراع شد. در سال ۱۹۰۱ رونالدفون اوتوس اولین برداشت ثقل سنجی توسط روی دریاچه یخی والاتون انجام شد و به تدریج این روش مطالعاتی گسترش یافت. اولین اکتشاف ژئوفیزیکی نفت در دسامبر سال ۱۹۲۲ با اندازه‌گیریهای ثقل سنجی در میدان نفتی اسپین دلتا اجرا شد.

گرانش

گرانش یا جاذبه، پدیده‌ای است که در آن همهٔ اجسام جرم‌مند یکدیگر را جذب می‌کنند. تأثیر گرانش بر این اجسام، یعنی تأثیر جذب یک جسم جرم‌مند، جسم جرم‌مند دیگر را، به صورت وزن رخ می‌نماید. از آشناترین نمودهای گرانش فروافتادن سیب از درخت است. پدیدهٔ گرانش معمولاً در مقیاس‌های بزرگ یا خیلی بزرگ هنگامی که جرمِ دست‌کم یکی از اجسام درگیر خیلی زیاد است رخ می‌نماید. بنابراین نمودهای گرانش در حرکت اجسام آسمانی و مسیر سیاره‌ها به گرد خورشید دیده می‌شود.

به‌طور کلاسیک، گرانش یکی از چهارنیروی اصلی طبیعت (سه نیروی دیگر: الکترومغناطیس، نیروی هسته‌ای ضعیف و نیروی هسته‌ای قوی) شمرده می‌شود. از میان این نیروها، گرانش از همه ضعیف‌تر است از این رو در فرایندهای ریز-مقیاس که نیروهای دیگر حضور فعال دارند، اثر گرانش کاملاً قابل چشم‌پوشی‌است. در فیزیک معاصر نظریه نسبیت عام برای توضیح این پدیده بکار می‌رود، اما توضیح کمتر دقیق ولی ساده‌تر آن در قانون جهانی گرانش نیوتون یافت می‌شود. در اکثر فعالیت‌های روزمره، از جمله فرستادن موشک به فضا قانون جاذبه عمومی نیوتن کاملاً کارآمد است. هرجرم ذره‌ای جرم ذره‌ای دیگر را درراستای تقاطع آن‌ها با نیرویی جذب می‌کنداین نیرو با حاصلضرب جرم‌ها متناسب است وبامربع فاصله آن‌ها رابطه عکس دارد. این قانون از قوانین بنیادی فیزیک است.

برای اندازه‌گیری شتاب ثقل از ابزاری به نام گرانش‌سنج استفاده می‌شود.

به ادامه مطلب مراجعه نمایید.

استفاده از فناوری نوین Google Earth برای مشاهده اطلاعات مكانی شهر شیراز

اطلاعات مختلف شهری شیراز از قبیل محدوده مناطق شهرداری شیراز، محدوده بافت های فرسوده، پروژه های هدف 90 ( پروژه های ترافیك و پروژه های تفرجگاه شهری ) بصورت عوارض نقطه ای ، در قالب لایه های اطلاعات مكانی و در فرمت kmz، توسط مدیریت آمار و فناوری اطلاعات حوزه برنامه ریزی شهرداری شیراز تهیه شده است. لایه های اطلاعات مذكور را می توان با استفاده از نرم افزار Google Earth بر روی تصاویر ماهواره های Quick Bird مشاهده نمود.
برای مشاهده لایه های اطلاعات مكانی ذیل، ابتدا نرم افزار Google Earth را پس از دانلود، نصب کرده و سپس با کلیک کردن (یک بار) به روی هر یك از لایه های زیر اطلاعات در خواستی به روی عكس نقش شهر شیراز در نرم افزار Google Earth ظاهر می شود، همچنین می توانید لایه های فوق را بر روی سیستم شخصی خود ذخیره کرده و بعد باز کردن نرم افزار از طریق گزینه open، آنها را اجرا نمایید.

توجه کنید برای داشتن تصویر بهتر، از رزولوشن 768 × 1024 برای مانیتور خود استفاده کنید.
تعدادی از لایه ها تهیه و ما بقی پس از تکمیل و تبدیل به مجموعه فوق اضافه خواهند گردید.

گوگل از شتر برای نقشه برداری بیابان‌های امارات استفاده می‌کند!

خیلی زود شما قادر خواهید بود تمام جهان را از نمایی که گوگل تصویر برداری کرده تماشا کنید. در آخرین بخشی که غول جستجوی اینترنت قصد دارد با سرویس Street View خود به نقشه اضافه کند، نمایی 360 درجه از بیابان‌های بی آب و علف امارات است. با زومیت همراه باشید تا بیشتر درباره چگونگی انجام این کار توسط گوگل صحبت کنیم.

گوگل نقشه برداری از صحرای لیوا که یکی از بزرگترین واحه‌های امارات متحده عربی است (از جنوب ۱۰۰ کیلومتر با خلیج فارس  فاصله دارد) و ۱۶۰ کیلومتر از ابوظبی را در دستور کار خود قرار داده است.

همانطور که شما نیز مطلع هستید، نمی‌توان با دوربین‌هایی که بر روی ماشین گوگل نصب کرده سر به چنین صحرا‌هایی گذاشت. به همین خاطر گوگل تصمیم جالبی گرفته، این شرکت قصد دارد برای نقشه برداری از یک دوربین نصب شده بر روی شتر در این بیابان استفاده کند.

به ادامه مطلب مراجعه نمایید.

افتخاری برای ایران

ايران در عرصه نقشه برداري رتبه نخست را در آسيا دارد.

دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدین طوسی در عرصه نقشه برداری آسیا مقام نخست را به خود اختصاص داده است. همچنین این دانشگاه بر اساس آخرین رتبه بندی جزو سه دانشگاه برتر در عرصه نقشه برداری جهان قرار دارد.

به ادامه مطلب مراجعه کنید.

Google Cartographer: کوله‌پشتی هوشمند گوگل برای نقشه‌برداری داخل ساختمان!

همان‌طور که می‌دانید گوگل علاوه بر پروژه‌های اصلی مانند کروم و اندروید پروژه‌های جانبی جالب و مفیدی مانند گوگل فایبر، بالون‌های اینترنت، افزایش طول عمر و حالا نقشه‌برداری ساده و آسان را نیز دنبال می‌کند. در جدیدترین پروژه این غول نرم‌افزاری یک کوله‌پشتی کارتوگرافر مورد آزمایش قرار گرفته است.

احتمالاً گوشی و تبلت پروژه تانگو را به خاطر دارید. این پروژه با استفاده از دوربین‌ها و سنسورهای خاص دنیای اطراف را به صورت سه‌بعدی احساس می‌کند. حالا گوگل یک پروژه مشابه را برای نقشه‌برداری داخل ساختمان‌ها کلید زده است. درحالی‌که کوله پشتی Trekker گوگل پیش از این برای نقشه‌برداری و گرفتن عکس‌های سرویس Street View تولید شده بود حالا Cartographer یک کامپیوتر کوچک SLAM (مکان‌یابی و نقشه‌برداری همزمان) را به یک تبلت اندرویدی متصل کرده و در کوله‌پشتی قرار داده است.

به ادامه مطلب بروید .

جدول ترم بندی دروس کاردانی نقشه برداری برای ورودی 92 به بعد : 

 دانشجویان در هر ترم در صورتی مجاز به انتخاب واحد هستند که پیش نیاز دروس را رعایت کرده باشند.

دانشجویان می باید با توجه به ترم بندی بالا انتخاب واحد نمایند.

در صورت مغایرت انتخاب واحد خود نسبت به چارت بالا به انستیتو مراجعه نموده

و درس مورد نظر را حذف و یا جای گزین نمایید.

 برای دانلود فایل PDF چارت به ادامه مطلب مراجعه فرمایید.

دانلود کتاب نقشه و نقشه برداری منتشر شده توسط سازمان نقشه برداری کشور(NCC)

 زبان: فارسی

معرفی کتب کاربردی نقشه برداری : 

نام كتاب: فرهنگ لغات تخصصي مهندسي نقشه برداري (ژئودزي و ژئوماتيك)

مولف: مهندس ابوالفضل رنجبر – عضو هيات علمي دانشگاه تبريز – كارشناس ارشد سيستم اطلاعات جغرافيايي

ناشر: انگيزه

سال نشر: بهار 1385 (چاپ دوم)

شابك: 5-02-7517-964

تعداد صفحات: 212

قيمت: 2400 تومان

كتاب حاضر شامل بيش از 2800 لغت فني در شاخه هاي مهندسي نقشه برداري مي باشد. اين دروس عبارتند از:

·        نقشه برداري

·        ژئودزي

·        فتوگرامتري

·        سيستم اطلاعات جغرافيايي

·        سنجش از دور

·        زير زميني

·        هيدروگرافي

·        نجوم

·        سيستم تعيين موقعيت جهاني

لازم به ذكر مي باشد در اين كتاب لغات هم به صورت فارسي به انگليسي و هم به صورت انگليسي به فارسي مرتب شده اند. در ضمن درا ين كتاب سعي شده است لغات كاملا فني و تخصصي جمع آوري و ارائه شود. اميد است تدوين اين اثر گامي كوچك در راستاي اعتلاي فرهنگ غني مهندسي نقشه برداري كشور به حساب آيد و مورد استفاده نقشه برداران ارجمند قرار گيرد.

كتاب حاضر شامل 212 صفحه مي باشد. اين كتاب از فروشگاه انتشارات خواجه نصير الدين طوسي واقع در خيابان وليعصر بالاتر از ميدان ونك تقاطع ميرداماد قابل تهيه مي باشد.

برای مشاهده سایر کتب به ادامه مطلب بروید.

تهیه نقشه توسط زیر دریایی

تهیه نقشه توزیع خزه های دریایی در زیر یخ های دریای شمالگان توسط یک ربات زیرآبی کاملا "خود هدایت شونده"

هرسال اوایل بهار در شمالگان و زیر یخ های دریایی پوشش های خزه تشکیل می شود. این توده ها (به همراه باکتری هایی که داخلشان زندگی می کنند) منبع غذای زوپلانکتون ها هستند که اساسا زنجیره غذای سالیانه از آنها نشأت می گیرد. با توجه به چنین نقش مهم اکولوژیکی که این خزه های دریایی بازی می کنند، دانشمندان دانشگاه آرهوسِ دانمارک تصمیم به بررسی بهتر توزیع خزه ها گرفتند. به همین منظور، از یک وسیله بی سرنشینِ های-تک زیرآبی استفاده می کنند.
این وسیله زیرآبی بی سرنشین یا(AUV) ، که شکلی اژدر مانند دارد، "Gavia" نامگذاری شده و توسط شرکت ایسلندی Teledyne Gavia تولید شده است، در اصل از سونار و دوربینی برای مساحی کف دریا استفاده می کند که جهت نقشه برداری رو به پایین وصل شده است (معمولا از AUV یادشده برای جستجوی اشیای غرق شده، همانند هواپیمای سقوط کرده در داخل دریاها)، یا بررسی لوله کشی های زیر آبی یا مطالعه مواد ته نشین شده استفاده می شود.

چند Gavia AUV شبیه آنهایی که در شمالگان استفاده می شود.

البته به منظور انجام همین مطالعه، همکاران استرالیایی تغییراتی را در AUV ایجاد کردند تا با استفاده از یک رادیوسنج جهت بالا را نیز اسکن کند. بعد از پایین فرستادن این وسیله از طریق ایجاد سوراخی در یخ، این وسیله بصورت مستقل در مسیرهای زیرآبی از پیش تعیین شده به جلو می رود و هنگام عبور از این محل ها، مقدار نورخورشیدی را که از زیر یخ عبور می کند اندازه گیری می نماید.

به ادامه مطلب مراجعه فرمایید.

کاربرد GIS  و  RS در زمین شناسی

چکیده

سیستم اطلاعات جغرافیایی ( GIS) در شاخه های مختلف علوم زمین کاربرد های فراوانی دارد. طرح های GIS جهت تهیه نقشه های زمین شناسی را می توان به سه مرحله اصلی بداشت های صحرایی ،ورود ، آماده سازی لایه های اطلاعاتی و دسته بندی آنها و ترکیب وتلفیق داده ها تقسیم کرد.در نهایت با استفاده از داده های سطحی و زیر سطحی در محیط ARC gis، مقطع عرضی در مسیر های عمود بر روند ساختاری منطقه تهیه می شود. در کلیه مراحل تهیه نقشه GIS, RS به عنوان مهمترین ابزار در خدمت کارشناس می باشد.تشخیص واحد های لیتولوژیک، بارزسازی خطواره ها و شکستگیها،تعیین مرز چین خوردگی با دشت ، تغییرات در توپوگرافی شامل تشکیل گودی ها یا برجستگی های ایجاد شده توسط فعالیت های تکتونیکی، تعیین الگوی آبراهه ها، تغییر مسیر محور چین خوردگی ها و تشخیص اشکال ژئومورفولوژیکی خاص( مثل اشکال تک شیب ،کواستا، ریختار پلکانی، دره های طولی و عرضی) و… را می توان با استفاده از تصاویر ماهواره ای، DEMو DTM وHillshade و… با استفاده از تکنیک های GIS و RS قابل تشخیص می باشد.

مقدمه
به رغم کاربرد گسترده سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) در شاخه های مختلف علوم زمین در کشورهای توسعه یافته، این کاربرد در کشور ما به تازگی در حال تجربه شدن است.تجزیه و تحلیل اطلاعات زمین شناسی در یک منطقه اساس تهیه نقشه های زمین شناسی است. یک زمین شناس با مرتبط کردن داده های گوناگون زمین شناسی، به دنبال یافتن ساختارهای موجود در یک ناحیه است، از اینرو تمام داده های زمین شناسی برای این که بتوانند مفید واقع شوند باید با توجه به موقعیت جغرافیایی شان تجزیه و تحلیل شوند. یک سیستم GIS با فراهم کردن امکانات نمایش و تجزیه و تحلیل داده‌های مختلف با یکدیگر و به طور همزمان، یک زمین‌شناس را قادر به انجام کار با داده‌های زیاد به صورت بسیار سریع‌تر، دقیق‌تر می نماید. لازم به ذکر است که این کار با روشهای آنالوگی و سنتی غیرعملی می باشد. به عنوان مثال بسیاری از ساختار ها یا علائم آنها بر روی سطح زمین یافت نمی‌شوند، بلکه در لایه‌های زیرین قرار دارند یا اثر آنها در سایر عوارض قابل پیگیری است. در اینجا با علم به اینکه لایه‌های رویین آن چگونه خواهند بود و با بهره‌گیری از تکنیک‌های GIS به راحتی می‌توان به وجود این ساختار ها پی برد. بنابراین تکنولوژی GIS با جمع آوری و تلفیق اطلاعات پایگاه داده های معمولی، به وسیله تصویر سازی و استفاده از آنالیز های جغرافیایی، اطلاعاتی را برای تهیه نقشه ها فراهم می سازد. این اطلاعات به منظور واضح تر جلوه دادن رویدادها ، پیش بینی نتایج و تهیه نقشه ها به کار گرفته می شوند.

به ادامه مطلب مراجعه فرمایید.